Carpon Sunda

NYANDIWARA

Ku: Leni Anggraeni

”Megah, inilah rumah mewah  yang dibeli Gibran”   tulisan dina koran. “Gibran?, saha ari Gibran téh?” ceuk Kanda bari beungeut bingung.  “Artis, meureun Pa.  Meenya wé babaturan gawé Bapa,” tembal Sari pamajikanana. “Ah, memang  jaman kiwari, boga imah agréng waé dihohoar, teu paduli ah, boga imah agréng ogé.” Ceuk Kanda bari ngalungkeun koran.

Kanda nuluykeun pagawéannana dibantuan ku pamajikanana. Pagawéanana nu jauh tina sipat korupsi, néangan  nu halal dipaké jeung di daharna. Mémang pagawéan Kanda lain pagawéan nu kudu dihormat ciga pajabat, nu kudu diladénan ku ajudanana. Nu penting mah pagawénanaa halal jeung dipikacinta ku Pangéran.

 Sanggeus bérés pagawéanna, di tuluykeun ku lalampahan ka unggal tempat. Tujuana mah keur ngabrangbrangkeun haté pamajikan jeung budak sangkan teu bosen di imah. Nitih-nitih liburan sanggeus gawé, sok sanajan liburana unggal poé.

“Pa, badé kamana ayeuna?” Sari nanya.

“Tuluy wé ka belah kulon, sugan rejeki urang ti belah kulon.” Walon Kanda.

Kanda Geus saged, sayaga tanaga keur ngajalankeun kandaraan. Lain hal nu énténg keur ngajalankeun kandaraaan téh butuh konséntrasi jeung tanaga nu gedé.  Sabab, lamun cilaka gedé balukarna. Nyawa nu jadi taruhannana. Teu butuh tampilan fisik nu alus, kaméja anu ngajerépét,  dasi  atawa sapatu nu ngagénclang. Cukup maké kaos, calana bahan , jeung sandal capit.

“Méh, katempo sederhana.” Ceuk Kanda ngomong sorangan.

Kitu ogé pamajikan jeung budakna. Dangdanan nu sederhana, tapi gareulisna kabina-bina lir widadari di sawarga.

Tempat pangulinan nu aya di Bandung geus pernah ka asaan. Hotél-hotél geus biasa, komo deui kadaharana, “ah, geus teu bireuk deui.”  Imahna nu  agréng ogé  teu hariwang ninggalkeun.  Sugan sieun kaleungitan,  harta nu sakitu numpukna. “Ah, henteu di paliré.” Sabab harta kakayaanna mah pamajikan jeung budak.

Narti jeung Ima, budak nu keur mareujeuhna. Narti umurna dua welas taun, Ima tujuh taun. Teu ngungsi nincak sakolaan. Lantaran, prinsipna nyiar pangarti mah teu kudu di sakola SD, SMP atawa  SMA waé. Mendingan sakola di imah sangkan langsung dilarapkeun dina kahirupan sapopoé, sabab dina pangajaran nu  utamana mah tatakrama. Kungsi Narti hayang sakola ciga batur, tapi kuring teu nyumpona kahayangna. Lain embung nyakolakeun, kaiket ku pagawéan nu teu cicing di hiji témpat.  Teu bisa ninggalkeun pamajikan jeung budak, kudu ngilu maturan gawé.

“Bapa ayeuna mah ka Gasibu wé, nuju ramé.” Paménta Narti ka Bapa na.

“Hayu, Néng.” Walon Kanda. Kuring jeung kulawarga remen ka ieu patempatan. Lantaran ramé loba jelema jeung loba kadaharan anu kawilang marurah.

“Tétéh,… tétéh,  upami éngké di Gasibu. Ima hoyong améng sareng tétéh. Tapi, urang kakawihan saya orang kaya saya orang miskin. Anu kieu ningan téh,

Saya orang kaya, saya orang kaya

Saya orang miskin, saya orang miskin

Saya minta anak, saya minta anak

Namanya siapa, namanya siapa

Namanya Narti, namanya Narti

Narti lekas pergi, jangan kembali lagi!.” Paméta Ima ka nu jadi lanceukna. Narti ukur unggeuk nyumponan kahayangna.

“Tapi, tétéh nu jadi orang miskinna. Ima nu orang kayana.” Ceuk Ima.

“Ih, Ima mah ngalicik. Ima wé orang miskin.” Tembal Narti.

“Alim, pokona Ima orang kaya.” Ceuk Ima.

“Eh, kadon hareureuy. Keun wé badé jantén jalmi beunghar atanapi jalmi kurang ogé teu sawios. Da mung bobodoan atuh. Narti atawa Ima kudu bisa tumarima kana gurat takdir ti Gusti sabab dina kahirupan nyata ogé ngan heureuy hungkul. Teu kedah di pasualkeun.” Sari, indungna  mapatahan ka anakna. Tungtungna barudak jarempling ngadéngekeun papatah ti Indungna.

***

            Aya rasa ka éra mah sanajan sok di sumput-sumputkeun ogé, tapi da katembrak. Lain éra ku paripolah atawa harta nu teu halal. Rasa éra nalika ngajalankeun kandaraan pribadi, lain agul pédah alus kandaraan, lain hal nu mahal keur ditembongkeun. Kandaran nu dijalankeun ku tanaga sorangan. “Enya, Roda nu ban na aya opat. Heueuh, gorobak. kandaraan Kuring, nu di jerona aya pamajikan jeung budak kuring nu dituruban ku palastik.” Gerentes dina  haté Kanda. Sok sanajan kudu babaréngan jeung mobil atawa motor nu aralus, tetep baé kudu nyingkahan rasa ka éra nu dirasakeun.

            Lain bénsin nu ka kuras. Tapi, tanaga kuring nu beuki ngurangan. Puguh atuh ngurangan ogé da umur geus nambahan beuki kolot. Kesang ngucur geus teu dipaliré. Beuteung kekerebekan. Eweuh kadaharan atawa cai nu bisa di dahar atawa di inum.

“Iraha kuring jeung kulawarga kuring bisa dahar jeung nginum di réstoran. Duh, Gusti meni hayang.” Kanda ngomong sorangan.

“Ké ogé bakal kacumponan. Sing sabar wé Pa.” walon Sari.

            Imah di mana-mana, da teu puguh patempatan da imah Kuring mah gorobak. Saban poé saban waktu  gorobak pundah-pindah di unggal tempat. Di tilaman ku kardus jeung luhurna ditutupan ku plastik, sangkan teu kapanasan jeung kahujan. Di hotél, “heueuh tukangeun hotél deukeut wadah runtahna, imah agréng ngan sakur ngaliwat jeung ngilu eureun ngareurehkeun rasa kacapé, teu jauh jeung réstoran nu sok dianjangan. Tetep deukeut wadah runtah.” Pagawéanna nyokotan rongsokan, dibantuan ku pamajikan jeung budak. Dahar ukur bisa kokoréh dina wadah sampah, teu béda jeung ucing. Kadaharan urut batur nu geus teu di dahar. Komo deui lamun manggih runtah ti réstoran atawa ti hotél. Kacida bungahna lantaran loba kadaharan nu kapiceun. “Heueuh mindeng parebut jeung ucing atawa beurit.”  Sanajan sangu urut nu rasana geus béda, alias haseum. “éta kadaaran kulawarga kuring. Ukur bisa ngarasaan urut batur.” Ceuk Kanda bari ngahuleng. Ieu kahirupan kulawarga Kuring. Ngan ukur lamunan hayang imah agréng, jeung hirup ngeunah ogé.

Jaman kiwari imah pagedé –gedé, eusina mah tilu atawa opat jalma. Nu beunghar beuki beunghar nu eweuh beuki euweuh. Loba jalma nu sangsara, ciga kuring. Néangan dahar ogé susah, Komo kana atikan mah.  Nepi ka kiwari budak kuring can ngarasaan nincakna sakolaan. Sok sanajan sakola SD atawa SMP di gratiskeun, atawa loba bantuan ti Pamaréntah. Tapi, teu nepi bantuan ka jalma ciga kuring. “Naha hirup kuring jadi kieu?,” ceuk Kanda bangun nu ngahuleng.

Dahar hésé, imah teu boga, atikan can kungsi nincak. Ngan impenan, jeung harepan nu ngalimpudan haté dina hirup kuring.

“Duh, Gusti ka saha deui kuring muntang iwal ka Anjeun.” Kanda ngomong sorangan.

“Kudu loba syukuran, Pa. Boa teuing engké di sawarga mah pangbeungharna.” Tembal pamajikanana.

“Hampura, Kuring can bisa ngabagjakeun Nyai.” Ceuk Kanda.

“Kuring mah sakieu ogé geus ngarasa cukup, keun wé da hirup mah ukur nyandiwara.” Pamajikanana ngupahan Kanda.

Kanda syukuran lantaran boga pamajikanana nu kacida sabar. Batur mah can tangtu boga pamajikan nu sabar ciga pamajikan Kuring.  “Naha hirup kuring téh kieu.” Ceuk Kanda bangun nu ngahuleng.